Sağlık Çalışanlarının Sınıflandırılması
Avrupa Konseyi 1975 yılında sağlık mesleklerinin uluslararası düzeyde sınıflandırılması amacıyla bir uzman grubu oluşturdu. Grupta ben de vardım. Fransa’nın Strasbourg kentinde toplandık ve 4 toplantı yapmayı kararlaştırdık. Ancak, ikinci toplantıda sağlık mesleklerinin bütün ülkeler için geçerli olabilecek bir sınıflandırmasının yapılamayacağına karar vererek dağıldık. Her ülkenin kendisine uygun sınıflandırma yapmasının daha uygun olacağını ifade ettik.
İşte bu görüşten hareketle Prof. Dr. Sarp Üner ile Türkiye için bir sınıflandırma yaptık ve bunu hem dergilerde hem de kitaplarda yayınladık. Bu sınıflamada yalnızca tıp çalışanlarını değil, sağlık çalışanlarının tümünü dikkate aldık; yalnızca hizmet vermekte olanları değil, çalışmayan ya da mesleği dışında iş tutanları da dikkate alarak potansiyel sağlık çalışanlarını sınıflandırmaya dahil ettik.
Bu sınıflama aşağıdadır (Türkçe ve İngilizce):
Türkiye İçin Sağlık İnsan Gücü (TİSİG) Sınıflandırması
(Zafer Öztek / Sarp Üner)
HİZMET ALANI |
MESLEK / İŞ1
| |||
(a) Profesyonel
| (b) Teknik | (c) Yardımcı | ||
A. Doğrudan Sağlık Hizmeti Verenler | A1. Bireysel sağlık hizmeti verenler | Birinci, ikinci ve üçüncü basamak tedavi hizmetlerinde çalışan hekim ve diş hekimleri (örneğin, Pratisyen hekim, Aile hekimi, Klinik uzmanı hekim, Diş hekimi, Uzman diş hekimi) | Hemşire, Ebe, Aile sağlığı elemanı, Anestezi teknisyeni, Acil tıp teknisyeni, Fizyoterapist, Diyetisyen, Paramedik, Podiatrist, Klinik psikolog, Konuşma terapisti, Solunum terapisti, Diş teknisyeni, Diyaliz teknikeri, Ameliyathane teknikeri, Fizik tedavi teknisyeni, Ortopedi teknisyeni, Çocuk gelişimi uzmanı, Optometrist | Yardımcı hemşire, Yardımcı ebe, Hastabakıcı, Ambülans sürücüsü, Evde bakım elemanı, Diş klinik yardımcısı, Optisyen, Tıbbi cihaz operatörü |
A2. Toplumsal sağlık hizmeti verenler2 | Halk sağlığı uzmanı, İşyeri hekimi, | Sağlık memuru, Halk sağlığı hemşiresi, Çevre sağlığı teknisyeni, Tıbbi teknolog, İşyeri hemşiresi | Sağlık savaş memuru | |
A3. Tanı ve laboratuvar hizmeti verenler | Radyoloji uzmanı, Patoloji uzmanı, Sitoloji uzmanı, Adli tıp uzmanı, Mikrobiyoloji uzmanı, Biyokimya uzmanı | Laboratuvar teknisyeni, Röntgen teknisyeni, Odyolog, Odyoloji teknikeri, Patolojik anatomi teknisyeni, Sitoloji teknisyeni, Perfüzyon pompa teknisyeni, Sağlık fizikçisi, Adli tıp teknisyeni, EEG teknisyeni, EKG teknisyeni | ||
A4. Destek hizmeti verenler | Eczacı | Eczane teknikeri | Eczacı kalfası Hastane gönüllüsü | |
A5. Destekleyici ve geleneksel tıp alanında çalışanlar | Akapunktur uzmanı | |||
B. Dolaylı Sağlık Hizmeti Verenler | B1. Çevrenin iyileştirilmesi alanında çalışanlar | Çevre mühendisi | İş müfettişi, Belediye zabıtası | Belediye temizlik elemanı |
B2. Gıda üretimi ve denetimi alanında çalışanlar | Veteriner, Gıda mühendisi, Ziraat mühendisi, | Veteriner sağlık memuru | ||
B3. Sosyal hizmet alanında çalışanlar | Sosyal hizmet uzmanı Sosyal çalışmacı | Huzurevi yöneticileri | ||
B4. Diğer | Öğretmen, Kreş ve yuva öğretmeni, Özel eğitim öğretmeni, Spor beslenme uzmanı, Aile danışmanı | Kreş ve yuva bakım görevlisi, Din görevlisi, Arama- kurtarma elemanı, Sivil savunma elemanı, Güzellik elemanı, Epilasyon elemanı, Manikürcü, Pedikürcü, Masör, Kaplıca yöneticileri, Fenni gözlükçü, Sağlık kütüphane memuru, | ||
C. Sağlık Hizmetleri Yönetim İşlerinde Çalışanlar | C1.Yönetimle ilgili işleri yapanlar2 | Sağlık örgütlerinde merkez ve taşra yöneticileri ( İl-ilçe sağlık müdürü, Sağlık Grup Başkanı, Sağlık kuruluşlarının başhekim ve sorumlu hekimleri, belediye sağlık işleri sorumlusu ve tabibi, Hastane müdürü gibi) | Sağlık istatistikçisi, Tıbbi sekreter | Memur |
C2. Finans ve hukuk işleri yapanlar | Sağlık hukukçusu, Sağlık ekonomisti | Sağlık sigortası uzmanı | Sağlık sigortası elemanı | |
D. Sağlık Personeli Eğitimi İşlerinde Çalışanlar | D1. Ortaöğrenim düzeyi | Sağlık meslek liseleri öğretmeni | ||
D2. Yükseköğrenim düzeyi | Üniversite öğretim üye ve görevleri | |||
E. Araştırma, üretim ve destek işlerinde çalışanlar | E1. İlaç, aşı, tıbbi cihaz ve malzeme geliştiren ve üretenler | Biyomedikal mühendis, Kimya mühendisi, Biyolog, Virolog | Kimyager, Ortez- protez teknisyeni, Diş protez teknisyeni | İlaç üreticileri, Serum çiftliği elemanı, Tıbbi cihaz üreticisi |
E2. İlaç, aşı, tıbbi cihaz ve malzeme sağlayıcıları | Ecza deposu yöneticisi | İlaç mümessili, İlaç ve tıbbi malzeme pazarlamacısı | ||
F. Potansiyel işgücü (Sağlıkla ilgili bir meslek eğitimi gören, fakat başka bir sektörde çalışanlar ve emeklilik ya da diğer nedenlerle çalışmayanlar) | ||||
Health Workforce Classification for Türkiye (HWC-Tr)
Zafer Öztek / Sarp Üner
SERVICE AREA |
PROFESSION / JOB1
| |||
(d) Professional
| (e) Technical | (f) Auxiliary / Support | ||
G. Direct Healthcare Providers | A1. Individual health care providers | Physicians and dentists working in primary, secondary, and tertiary care services (e.g., general practitioner, family physician, clinical specialist physician, dentist, specialist dentist) | Nurse, Midwife, Family health worker, Anesthesia technician, Emergency medical technician, Physical therapist, Dietitian, Paramedic, Podiatrist, Clinical psychologist, Speech therapist, Respiratory therapist, Dental technician, Dialysis technician, Operating room technician, Physical therapy technician, Orthopedic technician, Child development specialist, Optometrist | Nurse assistant, Midwife assistant, Caregiver, Ambulance driver, Home care worker, Dental clinic assistant, Optician, Medical device operator |
A2. Social health service providers 2 | Public health specialist, Occupational health physician, | Health officer, Public health nurse, Environmental health technician, Medical technologist, Occupational health nurse | Health care officer | |
A3. Diagnostic and laboratory service providers | Radio diagnostic specialist, Pathology specialist, Cytology specialist, Forensic medicine specialist, Microbiology specialist, Biochemistry specialist, | Laboratory technician, Radiography technician, Audiologist, Audiology technician, Pathological anatomy technician, Cytology technician, Perfusion pump technician, Health physicist, Forensic medicine technician, EEG technician, EKG technician | ||
A4. Support service providers | Pharmacist | Pharmacy technician | Pharmacy assistant, Hospital volunteer | |
A5. Supportive and traditional medicine practitioners | Acupuncture specialist | |||
H. Indirect Healthcare Providers | B1. Those working in the field of environmental improvement | Environmental engineer | Labor inspector, Municipal police officer | Municipal sanitation worker |
B2. Those working in the field of food production and control | Veterinarian, Food engineer, Agricultural engineer, | Veterinary health officer | ||
B3. Those working in the field of social services | Social services specialist, Social worker | Nursing home administrators | ||
B4. Others | Teacher, Nursery and kindergarten teacher, Special education teacher, Sports nutritionist, Family counselor | Nursery and daycare caregiver, Cleric, Search and rescue worker, Civil defense worker, Beauty worker, Epilation worker, Manicurist, Pedicurist, Masseur, Spa managers, Optician, Health librarian, | ||
I. Health Services Management Staff | C1. Those performing management-related tasks 2 | Central and regional managers in health organizations (provincial/district health director, health group president, chief physicians and responsible physicians of health institutions, municipal health affairs officer and physician, hospital director, etc.) | Health statistician, Medical secretary | Clerk |
C2. Those performing financial and legal duties | Health lawyer, Health economist, | Health insurance specialist | Health insurance agent | |
J. Those working in Health Personnel Training | D1. Secondary education level | Health vocational high school teacher | ||
D2. Higher education level | University faculty and staff | |||
K. Research, production, and support workers | E1. Those who develop and produce drugs, vaccines, medical devices, and supplies | Biomedical engineer, Chemical engineer, Biologist, Virologist | Chemist, Orthotist-prosthetist, Dental prosthetist | Drug manufacturers, Serum farm workers, Medical device manufacturers |
E2. Suppliers of drugs, vaccines, medical devices, and materials | Pharmacy warehouse manager | Pharmaceutical representative, Pharmaceutical and medical supplies marketer | ||
L. Potential workforce (Individuals with healthcare-related vocational training but working in another sector, or those not working due to retirement or other reasons) | ||||
1A profession may be involved in more than one service area depending on the position held